Theo truyền thuyết, môn phái Vĩnh Xuân có nguồn gốc từ Thiếu Lâm, được hình thành vào khoảng cuối thế kỷ XVIII, dưới triều đại nhà Thanh ở Trung Quốc. Khi đó, các nhà sư Thiếu Lâm vẫn tìm cách liên kết với anh hùng hào kiệt khắp Trung Quốc để tập hợp lực lượng, luyện tập võ nghệ hòng khởi nghĩa để “Phản Thanh, phục Minh”. Vì thế, triều đình nhà Thanh đã đàn áp các cuộc khởi nghĩa. Chùa Thiếu Lâm bị hoả thiêu, các tăng ni bị tàn sát. 5 cao đồ của Thiếu Lâm là: Chí Thiện Thiền Sư, Phùng Đạo Đức, Miêu Hiển, Bạch Mi Đạo Nhân và Ngũ Mai Lão Ni chạy thoát và phải trốn tránh khỏi sự truy lùng của quân lính triều đình. Mỗi người trong số họ đi về một hướng và vẫn tiếp tục sự nghiệp “Phản Thanh, phục Minh”.
Ngũ Mai quay về ẩn cư và tiếp tục tu luyện tại đền Bạch Hạc, trên núi Đại Lương. Một lần trong khi tập luyện, bà đã tình cờ chứng kiến trận đấu giữa rắn và hạc. Phương thức chiến đấu của các con vật đó đã làm Ngũ Mai bị mê hoặc và dựa vào đó, kết hợp với kiến thức võ học hiện có, bà đã sáng tạo ra một phương thức tập luyện mới.
Sau đó, bà quen Nghiêm Nhị (một người bán đậu phụ, vốn cũng là đệ tử Thiếu Lâm và đang phải lánh nạn) và con gái ông, Nghiêm Vĩnh Xuân. Bà đã truyền môn võ mới sáng tạo của mình cho Nghiêm Vĩnh Xuân. Vĩnh Xuân lấy chồng là Lương Bác Trù (một người buôn muối) và truyền lại kỹ thuật học được cho chồng. Lương Bác Trù sau này đã lấy tên của vợ để đặt tên cho môn phái – Vĩnh Xuân (Mùa xuân vĩnh cửu).
Lương Bác Trù truyền lại cho các học trò là diễn viên của một gánh hát trên thuyền (còn gọi là đoàn Thuyền Hồng). Trong số đó có Hoàng Hoa Bảo, Lương Nhị Để, Đại Hoa Diện Cẩm. Tình cờ, Chí Thiện Thiền Sư, sau khi trốn khỏi Thiếu Lâm cũng đã đến trốn tránh trên đoàn Thuyền Hồng và truyền dạy võ thuật của mình (trong đó có kỹ thuật Lục Điểm Bán Côn) cho các diễn viên của đoàn Thuyền Hồng. Tại đây đã có sự giao lưu giữa hai dòng võ thuật xuất phát từ Ngũ Mai Lão Ni và Chí Thiện Thiền Sư để hình thành kỹ thuật Vĩnh Xuân truyền lại cho đến ngày nay.
Đại Hoa Diện Cẩm sau đó đã dạy cho các học trò, trong đó có Phúc Bảo Châu, Phùng Tiểu Thanh. Đây là hai người thầy có ảnh hưởng lớn tới sự nghiệp võ thuật của anh em nhà họ Nguyễn (Nguyễn Tế Công, Nguyễn Kỳ Sơn). Đặc biệt là Tế Công, do có năng khiếu và nhân duyên với thầy, ông đã lĩnh hội và mang sang Việt Nam một kho kiến thức về võ thuật Trung Hoa.
Từ Tế Công, các kỹ thuật và triết lý của Vĩnh Xuân đã được du nhập vào Việt Nam.
Thầy Ngô Sĩ Quý - một trong số những học trò của Tế Công, đã tiếp tục truyền dạy Vĩnh Xuân cho các thế hệ sau. Những học trò của Thầy đã tiếp bước thầy phát triển Vĩnh Xuân như ý nghĩa "Mùa xuân vĩnh cửu". |
Phả hệ 
