VINH XUAN NGO GIA HOANG PHAP

Tác giả: Dư Hữu
Nguồn: Tạp chí Ngôi sao võ thuật (Số 1/1/2001)
 

Võ sư Ngô Sĩ Quý (1922-1997)

Cũng học nghệ từ tôn sư Tế Công nhưng không cùng lớp với các cụ Phùng, cụ Tiển. Người nói là Bác Quí xuống Hải Phòng chơi với con ông chủ tàu Lý Sáng rồi gặp cụ Cống nhân vụ va chạm của người Hoa rồi được giới thiệu và theo học. Lại có người bảo võ sư Quý học võ là do một người bạn dẫn dắt. Khoảng cuối năm 1939, anh quen một thanh niên người Hoa tên Tam Túc Cường. Cường cũng là người mê âm nhạc và đang học sáng tác. Tuổi còn trẻ (anh Quý cỡ 16-17, Cường cỡ 18-20), lại chung một đam mê nên họ nhanh chóng thân nhau. Cường đưa anh Quý về nhà giới thiệu với thầy dạy võ kiêm quản gia của gia đình là ông Nguyễn Tế Công.

Thời gian anh Quý học dưới sự truyền thụ trực tiếp của ông Tế Công không nhiều, khoảng 3 năm; bao gồm quyền thuật, vũ khí và chiến đấu trên ngựa. Nhưng anh có may mắn được luyện thường xuyên với Tam Túc Cường. Đây chính là thời gian quyết định vì võ thuật của Cường rất cao và anh ta được coi là học trò số 1 của Tế Công. Sau này nhân một lần nói chuyện với học trò, bác Quý đánh giá: “Bấy giờ, về kỹ thuật tôi không thua anh ta bao nhiêu nhưng về nội lực thì kém khá xa ...”

Năm 1945, anh Quý là tự vệ thành chiến đấu bảo vệ Thủ đô. Sau khi rút khỏi Hà Nội, anh tham gia hoạt động ở vùng Nam Định, Ninh Bình. Đầu năm 1950, anh cùng đoàn thiếu sinh quân Việt Nam đầu tiên sang khu học xá Quế Lâm và làm giáo viên âm nhạc. Vào những kỳ nghỉ, bạn cho giáo viên và học sinh đi tham quan một số trung tâm võ thuật lớn tại Vũ Hán, Nam Kinh, Thượng Hải. Một trong những lần đó, anh phát hiện môn võ mình học đang được đánh giá rất cao ở Trung Quốc có tên là Vịnh Xuân Quyền.

Khoảng năm 1955-1956, anh Quý về nước, chuyển sang công tác ngành giáo dục để có nhiều thời gian nghiên cứu võ thuật. Anh suy luận: Mình không phải học trò người Việt duy nhất được học thầy Tế Công, vậy phải đi tìm những vết tích của thầy lưu lại miền Bắc. Dò hỏi mãi mới biết võ sư Trần Thúc Tiển là người có võ thuật cao đang mở lò dạy võ, anh tìm đến xin học. Thấy anh tỏ vẻ rụt rè, võ sư Tiển động viên: “Người anh gầy nhỏ học cái này tốt lắm, thích lắm. Nào, thử vào tay với tôi một lúc ...” Dạo qua vài đường ông Tiển hỏi ngay: “Anh đã học môn này bao giờ chưa?” Anh Quý đáp chưa. Lại nói: “Vậy thì lạ. Lối tay của anh rất giống tay của thầy tôi”. Anh Quý hỏi: “Người thầy đó là ai?” – “Ông Tế Công”. Thế là nhận ra nhau. Ông Tiển lập tức sai người trả lại tiền học phí: “Chúng ta là huynh đệ, tôi không dám nhận là thầy của bác.”

Sau một thời gian dài nghiên cứu, đến năm 1969 bác Ngô Sĩ Quý đã khôi phục lại hệ thống chiến đấu 108 và các bài quyền của Vịnh Xuân mang sắc thái sáng tạo của người Việt. Khi đã hoàn thiện kiến thức, bác Quý mới dạy những học trò đầu tiên. Khi còn dạy nhạc ở khu học xá Quế Lâm, trong lớp của bác Quý có một học sinh dân tộc rất ngỗ nghịch. Anh này buổi tối đi chơi, ban ngày ở nhà ngủ không chịu lên lớp. Giáo viên ai cũng ngại vì anh ta là đối tượng chính sách, bản tính hung hăng lại giỏi võ. Sở trường của anh ta là phép đánh địa đao rất lợi hại. Bác Quý góp ý, anh ta dở cái lý của người dân tộc: “Nếu đánh thắng được tôi thì bảo gì tôi mới nghe”. Bác Quý nhận lời.

Qua lại vài thế, anh kia liền hạ địa, một tay xoa khiên đỡ các đòn bên trên, tay còn lại vung đao lăn vào chém chân đối phương. Bác Quý nhận định rất nhanh và vút một cái bác nhảy đứng đè lên khiên của đối phương đang xoa là là mặt đất. Cây gậy trong tay bác như một con rắn vụt, mổ, chọc, đẩy. Đối phương hễ thò đầu hoặc chân tay ra là bị dính đòn. Trước lối đánh táo bạo đó, “con rùa” đã phải rụt hết vào trong mai và chịu thua.

Võ sư Ngô Sĩ Quý được nhắc đến như một nhân vật nắm một chi phái Vịnh Xuân ở Hà Nội. Học trò của ông có ở trong Nam, ngoài Bắc, châu Âu, châu Mỹ, ... Được biết ở Hà Nội hiện nay có hai địa điểm chính thức dạy môn võ này do các học trò của ông hướng dẫn: một là CLB Vĩnh Xuân trường Nguyễn Văn Trỗi, hai là CLB Dưỡng sinh Nhu quyền Cung VHHN Việt Xô. Trong Tp. HCM cũng có điểm tập và hiện nay ở nước ngoài, nhất là các nước Liên Xô cũ cũng đang có dòng Vịnh Xuân do học trò ông dạy.