• Tiếng Việt
  • English
Trang chủ arrow Bài viết arrow Bài viết võ thuật arrow Vĩnh Xuân Quyền và Hồng thuyền hội quán
Vĩnh Xuân Quyền và Hồng thuyền hội quán In E-mail

Tác giả: R. Ritchie, R.. Chu and H. Santo
Dịch giả: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó
Nguồn: www.wingchunkuen.com


Các đoàn kịch nghệ Quảng Đông thường được phân ra ngoại ban (thường do giới quan lại bảo trợ và để phục vụ chính quyền) và nội ban (ban kịch lưu động) như Hồng Thuyền hội quán.

Nguồn gốc của hội Hồng Thuyền

Cái tên Hồng Thuyền bắt nguồn từ việc những kịch sĩ sống quanh năm trên những con thuyền được trang hoàng sặc sỡ. Do Yuan Tishi tại Jiangxi thiết kế năm 1530, những con thuyền này đã lan ra khắp Trung hoa và trở thành công cụ vận chuyển chủ yếu của các đoàn kịch lưu động. Với khoảng 20 thuyền vào lúc hưng thịnh nhất, Hồng Thuyền hội đã đi khắp sông ngòi tỉnh Quảng đông, qua các trấn Zhaoqing, Phật sơn, và Quảng Châu, biểu diễn kịch cho dân chúng.

Kịch Trung hoa được cho là bắt nguồn vào đời nhà Đường (618-907) dưới triều Minh Hoàng (712-755), khi ông lập ra ban kịch đầu tiên Đào Viên, họ đã phục vụ tại hoàng cung ở Vũ Hán. Từ đó các học trò của Đào Viên kế tục và phát triển cho tới đời Tống (1179-1278) thì kịch nghệ phương nam đã được trình diễn tại Hàng Châu, thủ phủ miền nam.

Cùng với sự xâm lược của Mông cổ và sự hình thành của nhà Nguyên (1278-1368), rất nhiều người di cư đã đưa kịch nghệ phương nam đến Quảng đông. Thời gian này kịch nghệ phát triển rất mạnh với nhiều tác phẩm hay cũng như các vai diễn được chuyên môn hóa như sheng (vai nam), deng (vai nữ - do nam đóng), jing (mặt tô màu), chou (hề) ... Kịch nghệ tiếp tục phát triển dưới ảnh hưởng của Chuanqi (các truyện thần tiên) thế kỉ 14 hay Kunpu tỉnh Jiansu thế kỉ 16, thế kỉ 17 thì phục trang đã được chuyên môn hóa, không dùng phục trang thông thường nữa. Mặc dù kịch nghệ được đánh giá cao về mặt giải trí, và dù Hồng thuyền hội rất thành công, diễn viên kịch vào thời nhà Thanh vẫn có một cuốc sống gian khổ.

“Sư tổ”

Giai đoạn phát triển tiếp theo là vào khoảng những năm 1730 với sự xuất hiện của Trương Ngũ, ông đến từ Hồ bắc và là ca sĩ tại Bắc kinh. Rất xuất sắc trong kịch nghệ và âm nhạc, Trương còn được cho là có một sở học cao thâm về quyền pháp Thiếu lâm.

Do trong việc trình diễnvới những ẩn ý chống lại nhà Thanh, Trương phải trốn khỏi kinh đô và đến định cư tại Phật sơn ở đó ông được biết dưới cái tên Trương Tản Thủ - và có vài cách giải thích về cái ngoại hiệu này – một là do kỹ thuật Tản Thủ vô song của ông trong làng võ, một cách giải thích khác là do chứng liệt nhẹ bên tay trái...

Kim Hoa hội

Sau cùng Trương nhận một số thành viên đoàn Hồng thuyền làm đệ tử và lập ra Kim Hoa hội. Truyền cho họ thập bát ban kịch của sông hồ. Các thế hệ sau này xem ông là tổ sư của kịch nghệ Quảng đông.

Người lãnh đạo quan trọng sau đó của Kim Hoa hội là A-Hua. A-Hua là người chuyên đóng vai sheng (vai nam), nổi bật cả về thanh sắc và diễn xuất. Trong vài thập niên đầu của thế kỉ 19 ông được nhiều ban kịch tôn là Thánh kịch.

Sau A-Hua, vào giữa thế kỉ 19, là Lee Man-Mao từ Heshan, người hay đóng vai huamin (vai vẽ mặt). Và cũng trong thời gian này thế hệ đầu tiên (có thể xác minh được) của Vĩnh Xuân quyền có thể thấy ở Hồng thuyền hội.
  • Hoàng Hoa Bảo: được xem là đến từ Gulao, Heshan. Là đại sư huynh của cả nhóm, ông chuyên đóng vai wusheng (vai võ nam) đặc biệt trong vai Quan Công và Tôn Ngộ Không và côn thuật.
  • Lương Nhị Tỉ: người đóng vai wudan (vai võ nữ)
  • Đại Hoa Diện Cẩm: người đóng vai wujing (vai võ – mặt hóa trang)
  • Cũng như một vài người khác như Yijin, Li Fushun, Cao Shun ...

Sự sụp đổ của Kim Hoa hội

Kim Hoa hội phát triển mạnh đến năm 1855, khi Liangguang tổng đốc lưỡng quảng, Yip Ming-Chan qui kết Kim Hoa hội về việc tống tiền và đe dọa an ninh. Các diễn viên bị tàn sát, các rạp hát bị đốt phá và kịch nghệ bị đưa ra ngoài vòng pháp luật.

Những người sống sót chuyển đến các tỉnh khác hay Bắc kinh, hát dạo ngoài đường, hay ở ẩn.

Sự xuất hiện của Bát hợp hội

Lệnh cấm tồn tại cho đến khi Juilin đến thay Yip Ming-Chan làm tổng đốc, năm 1868 đã mời mộc số diễn viên đến diễn tại tiệc chúc thọ của mẹ ông ta tại Yamen. Trong số những người diễn gồm có Kwong Tien-Ching, hay được biết dưới tên Xinhua, và He, còn được gọi là Koubichang. Mẹ của Juilin rất có thiện cảm với He, vì vai của ông giống với người con gái đã khuất của bà ta. Xinhua đề nghị Hua tận dụng cơ hội này để tái dựng lại kịch nghệ ở Quảng đông. Sau cùng thì Jiulin cũng đưa kiến nghị lên trên và đến năm 1871 thì tình tình đã thuận lợi đủ cho Xinhua thành lập ra Bát hợp hội ở Quảng châu.

Kịch nghệ đương đại

Đầu thế kỉ 20, thiết tha khôi phục lại di sản văn hóa, một số diễn viên kịch Quảng đông học nghệ tại nhánh Vĩnh Xuân Gulao của Lương Tán – có nguồn gốc từ Hoàng Hoa Bảo và Lương Nhị Tỉ. Có lẽ do cách truyền dạy dựa trên các đơn thức, khác với cách dạy thông thường là dựa vào thảo lộ (bài quyền) của các chi nhánh khác, Vĩnh Xuân quyền ở đó có phối hợp với một số môn võ khác như Bạch hạc, Hakka... và cuối cùng tạo ra một nhánh riêng biệt là Hồng thuyền Vĩnh xuân.

Một trong số những người diễn viên học Hồng thuyền Vĩnh Xuân là Dương Phúc. Sinh năm 1919 ông gia nhập nhà hát năm 1928 và chuyên đóng vai Tôn Ngộ Không. Năm 1939 ông lưu diễn ở San Francisco và định cư tại đó.

Một bạn đồng nghiệp của ông lúc đó là Lý Hải Tuyền, có người con là Lý Chấn Phiên, được sinh ra trong đợt lưu diễn đó. Rất ấn tượng với môn Vĩnh Xuân được xem tại rạp hát, sau khi về Hồng công ông Lý đã gửi con trai đến học Vĩnh Xuân của Diệp vấn, một học trò của Trần Hoa Thuận (đệ tử của Lương Tán). Bruce Lee, sau này được gọi là Lý Tiểu Long, trở thành một ngôi sao màn bạc về võ thuật và đã đưa Vĩnh Xuân quyền nói riêng và kungfu nói chung ra phạm vi quốc tế.

Mối liên quan giữa kịch nghệ và Vĩnh Xuân quyền kéo dài đến tận giữa thế kỉ 20, như diễn viên nổi tiếng Siu Siu Gai học Vĩnh Xuân từ Sum Num ở Quảng châu, dòng Vĩnh Xuân này bắt nguồn từ Hoàng Hoa Bảo và Đại Hoa Diện Cẩm qua Phổ Bá Quyền, Phùng Tiểu Thanh, và Nguyễn Kì Sơn.
Cập nhật ( 05/11/2007 )
 
< Trước